Birbirine benzeyen hareketlerin farklı yönleri
Tırnağını yiyen, saçını dolayan veya sık göz kırpan bir çocukta bütün davranışları aynı başlık altında toplamak yanıltıcıdır. Tırnak yeme bazı çocuklarda sıkılma, yoğunlaşma veya gerginlikle ilişkili olabilir. Tikler ise genellikle istemsiz ya da kontrol edilmesi güç, tekrarlayan hareketler veya seslerdir; kötü alışkanlık ya da söz dinlememe olarak değerlendirilmemelidir. Çocuk bir süre bastırabiliyor görünse bile bunu sürekli yapmasını istemek zorlanmasını artırabilir. Davranışın ne olduğunu ve başka bir tıbbi neden bulunup bulunmadığını anlamak için uygun sağlık değerlendirmesi gerekebilir.
Uyarmadan önce koşulları gözlemek
Hareketin ne zaman başladığı, hangi ortamlarda arttığı ve çocuğu nasıl etkilediği hakkında kısa notlar alınabilir. Örneğin tırnak yemenin uzun bir yolculukta mı, ders çalışırken mi yoksa farklı zamanlarda mı görüldüğü konuşulabilir. Bu gözlem, çocuğu gün boyu izlemek veya her hareketini saymak anlamına gelmez. Alay etmek, eline vurmak veya başkalarının önünde uyarmak utancı artırabilir. “Yine yapıyorsun” demek yerine, sakin bir anda bunun onu rahatsız edip etmediğini sorun. Bazı çocuklar davranışını fark etmeyebilir; farkında olmamak kasıtlı bir direnç sayılmaz.
Destek gereksinimini belirlemek
Tırnak çevresinde yara, ağrı, kanama veya enfeksiyon belirtisi varsa hekim değerlendirmesi gerekir. Tik olduğu düşünülen hareketler yeni başladıysa, sıklaşıyorsa ya da çocuğun okul ve sosyal yaşamını etkiliyorsa çocuk hekimi üzerinden uygun yönlendirme alınabilir. Psikolojik değerlendirmede eşlik eden duygusal zorlanmalar ve günlük işlevler de ele alınabilir; yalnız davranıştan tanı çıkarılmaz. Evde rahatlama alanı oluşturmak ve günlük yükü gözden geçirmek destekleyici olabilir, fakat her tikin yalnız stresten kaynaklandığı varsayılmamalıdır. Çocuğa özel yöntemler, değerlendirme sonrasında ilgili yetkinliğe sahip uzman tarafından planlanır. Aile ve öğretmenlerin ortak tutumu, davranışı herkesin dikkatinin merkezine koymadan çocuğun kendini güvende hissetmesini sağlayacak biçimde düzenlenebilir. İzlemde hareketin görünürlüğü kadar çocuğun rahatlığı ve katılımı da önemsenir.
Çocuğunuzla ilgili ilk adımlar için ankara çocuk psikoloğu sayfamızı, ayrıca çocuğa psikolojik destek alacağını nasıl anlatmalı ve değerlendirme sürecinde kullanılan testler rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.